Bonsai

tin tức

Hiểu và chăm sóc cây bonsai trong chậu









Khác với môi trường sống ngoài tự nhiên, cây bonsai sẽ không thể tự tìm kiếm nước hoặc dưỡng chất khi không gian sống bị giới hạn trong chậu. Đó là là lý do khiến những cây được trồng trong chậu không thể tăng trưởng nhanh hơn để chống chọi lại với sự thâm nhiễm của các loại côn trùng gây hại, và cũng không có khả năng vươn đến nguồn sáng của mặt trời. Rễ và lá mỏng manh của cây vì thế cũng sẽ nhanh chóng bị khô kiệt, nếu không thì cũng sẽ dần dần bị nghẹt trong đất và bị úng nước. Lúc này, cuộc sống của cây bonsai trong chậu hoàn toàn phụ thuộc vào sự chăm sóc của bạn.

Đất 

“Nỗi sợ hãi” lớn nhất của một cây bonsai trồng trong chậu không phải là sự khô kiệt về nước, mà chính là nguy cơ bị thối rễ do bị tưới quá nhiều nước hoặc là thoát nước không tốt. Đó là lý do vì sao bạn cần trồng bonsai trong loại đất có khả năng thoát nước thật tốt. Khi được tưới, nước không được nằm lại trên mặt đất mà phải thấm qua mặt đất và trong khoảng nửa phút sau thì bắt đầu chảy qua các lỗ thoát. Loại đất này sẽ không gây nên tình trạng bị úng nước dù là sau những trận mưa to kéo dài.


Sự giữ nước

Đất trồng bonsai trong chậu không những phải có khả năng thoát nước tốt mà còn phải có khả năng giữ lại một lượng nước vừa đủ để đáp ứng cho nhu cầu của cây và duy trì cho tới đợt tưới sau.

Không nên chọn loại đất có hạt mịn vì tuy có khả năng giữ nước nhưng lại nhanh chóng bị nẹt lại, gây trở ngại cho sự thoát nước. Bạn nên chọn loại đất có thành phần là các hạt hữu cơ lớn hoặc vô cơ có khả năng giữ nước.

Những khoảng trống không khí

Rễ cây rất cần được “thở” mới có thể thực hiện các chức năng của chúng một cách tốt nhất, bên cạnh đó thì các vi sinh vật giúp rễ hấp thụ dưỡng chất cũng rất cần đến oxy. Do đó đất nén chặt hoặc được hình thành từ các hạt sét ép vào nhau sẽ không có đủ các khoảng trống không khí để đáp ứng nhu cầu “hô hấp” đó, làm cho rễ trở nên yếu đi. Với tình trạng này thì các loại vi khuẩn có ích sẽ chết, ngược lại thì các loại vi khuẩn kỵ khí có hại sẽ phát triển mạnh, gây ra sự thối rễ.

Nên sử dụng loại đất nào?

Có thể gợi ý một số đất trồng thích hợp trong chậu như:

+Akadama của Nhật Bản: đây là một loại đất trồng lý tưởng đối với phần lớn các cây bonsai, tuy nhiên giá cả của nó là khá đắt.



+Chất hữu cơ (là loại đất được hình thành từ lá được phân hủy hoặc là than bùn). Đây là thành phần giữ nước trong loại đất trồn g bonsai được chế biến tại nhà.

+Sạn hoặc cát thô là một thành phần cơ bản khác được sử dụng để tạo ra đất trồng bonsai tự chế.

Ở Nhật Bản, những người trồng bonsai thường sử dụng loại đất thương mại với tên gọi là Akadama. Loại đất này có tính chất là cứng, thô, giống đất sét, có cấu trúc như hạt tự nhiên với đường kính từ 1 – 5 mm. Loại đất này vừa có khả năng giữ nước vừa có khả năng thoát nước rất hiệu quả, đặc biệt là chứa rất nhiều khoảng trống trong không khí. Mặc dù nó được bán với giá khá cao ở các nước phương Tây nhưng vẫn luôn được những người có kinh nghiệm trong việc trồng bonsai lựa chọn. Chúng ta có thể sử dụng Akadama nguyên chất, hoặc có thể pha trộn với sạn hoặc cát để trồng các loại thông và những loại cây chịu đựng được khô hạn.

Ngoài ra chúng ta có các loại phân trộn độc quyền dùng để trồng các loại cây trồng trong nhà  trong những chậu sâu. Đó là những loại cây không cần được tưới nước thường xuyên và cũng không có khả năng sống lâu như là bonsai. Hơn nữa các lọai cây trồng trong nhà đều là cây lâu năm hoặc không thì cũng là những cây bụi, là những cây không cần đến sự chăm sóc đặc biệt của như các loại cây thân mộc. Những loại phân này sẽ nhanh chóng bị nén chặt và úng nước trong những chậu nông. Do đó bạn không nên chọn loại này, trừ khi là đã có một số xử lý cho phù hợp.

Có khá nhiều các vườn ươm cung cấp những loại đất trồng do họ tự chế với những chất lượng khác nhau. Các loại đất này thường được cấu thành từ những thành phần pha sẵn, dễ được những người nghiệp dư chấp nhận. Những loại đất này ít khi được chuẩn bị kỹ lưỡng. Việc làm của họ không phải là cẩu thả nhưng phải tốn thời gian để sàng lọc loại bỏ những hạt mịn và phế phẩm là việc làm không mang lại lợi nhuận cho họ. Do đó, cách tốt nhất để tối ưu hóa điều kiện tăng trưởng cho bonsai là bạn hãy sử dụng Akadama hoặc hãy tự pha trộn đất cho mình, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách pha trộn đất ở phần sau ngay trong bài viết này.

Tự pha trộn đất trồng bonsai 

Đất trồng tốt và đáng tin cậy cho sự phát triển của cây bonsai chỉ cần đảm bảo 2 thành phần, đó là chất hữu cơ và sạn.

Các chất hữu cơ có thể thể là than bùn, đất được hình thành từ lá mục, vỏ cây bị phân hủy…chất này có vai trò giữ nước. Tuy nhiên chúng ta không nên sử dụng những chất này khi nó đã bị mục rữa quá mức vì chúng sẽ rả ra thành bụi khi khô. Tốt nhất là nên dùng chất hữu cơ khi ẩm, đó là loại có thể dùng tay để nén chặt lại và nở ra khi bạn buông tay.

Phân dùng để bón vườn và phân chuồng có quá nhiều dưỡng chất đối với các rễ rất yếu ớt vì mới bị xén. Những loại phân này thường có chứa các loại vi khuẩn và nấm gây bệnh. Do đó đối với bất kỳ loại chất hữu cơ nào đi chăng nữa thì bạn cũng phải có ít nhất là 60% trong quá trình sàng lọc.



Những mẫu lớn hơn 5mm đều cần được nghiền vỡ, nếu không thì phải loại bỏ chúng đi. Phần còn lại phải được sàng để loại bỏ các hạt có kích thước 2mm và nên sàng lúc chất hữu cơ hơi ẩm.

Đất sẽ có một kết cấu thoáng, dễ dàng thoát nước và không khí khi được trộn lẫn với một ít sạn hoặc cát thô. Hỗn hợp này phải được sàng lại để giữ các hạt có đường kính từ 2 đến 5 ly hoặc 2 – 3 ly cho những chậu nhỏ.

Chỉ nên sử dụng sạn hoặt cát được dùng để bón vườn, và trong bất cứ trường hợp nào thì cũng không được sử dụng cát mới được sử dụng để xây nhà, vì loại cát này thường chứa các tạp chất rất có hại cho cây.

Một gợi ý rất tốt cho bạn là loại cát được lấy ở sông vì chúng đã được làm tròn cạnh. Cho dù là cát đã được lắng hoàn toàn thì chúng cũng không ép chặt vào nhau. Việc này giúp cho đất có nhiều khoảng không để thoát nước và để chứa không khí.

Đá granite hoặc đá lửa nghiền vụn dễ kiếm hơn và có thể thực hiện tốt vai trò thoát nước và không khí , nhưng các hạt của chúng lại có các mặt phẳng làm cho chúng ép chặt vào nhau. Để bỏ đi khuyết điểm này, chúng ta sẽ sử dụng chất hữu cơ bền hơn như là vỏ cây bị phân hủy hơn là than bùn hoặc phân được hình thành từ lá mục. Không được sử dụng cát biển vì chúng chứa muối, dầu và nhiều tạp chất gây nguy hiểm khác rất khó loại bỏ.

Chúng ta sẽ trộn các thành phần này vào nhau với số lượng tương đương, tốt nhất là nên trộn khi chất hữu cơ hơi ẩm. Hãy cất giữ đất chưa dùng đến trong những túi ni lon được hàn kín.

Với các loại bonsai cần một loại đất thoát nước tốt hơn nữa thì chúng ta có thể trộn thêm sạn vào đất. Để tăng khả năng giữ nước cho đất, đừng tăng thêm chất hữu cơ mà hãy giảm kích thước của hạt sạn xuống còn từ 2 đến 3 mm. Thay vì cách làm này, bạn có thể sử dụng các chất điều hòa dạng dạt dùng để pha trộn đất có bán sẵn trên thị trường. 

«  1 2 3 4 5  ...  »